Thuyết minh là gì? Văn thuyết minh là gì? Cách viết bài văn thuyết minh

Thuyết minh là gì? Văn thuyết minh là gì? Chỉ dẫn cách viết một bài văn thuyết minh với bố cục cụ thể, sử dụng các phương pháp diễn đạt.

Các bạn đang mong muốn khám phá về văn thuyết minh? Làm thể nào để bảo đảm tính chính xác cuốn hút của văn bản thuyết minh? Dưới đây chính là ebook hữu hiệu về những học thức mà bạn cần nắm được:

1. Các định nghĩa căn bản

1.1. Thuyết minh là gì?

– Thuyết minh nghĩa là nói rõ, giải thích, giới thiệu.

– Thuyết minh còn tồn tại nghĩa là chỉ dẫn cách sử dụng.

(Theo từ điển từ Hán Việt – Phan Văn Các)

1.2. Văn thuyết minh là gì?

Văn bản thuyết minh là kiểu văn bản thường gặp trong mọi ngành nghề của đời sống; có tính năng phân phối kiến thức về đặc tính, thuộc tính, lý do,…của các hiện tượng, sự vật trong tự nhiên, xã hội bằng cách trình bày, giới thiệu, giải thích.

1.3. Mục đích của văn bản thuyết minh là gì?

Mục đích của văn bản thuyết minh nhằm phân phối kiến thức khách quan về những sự vật, hiện tượng, vấn đề,… được chọn làm đối tượng để thuyết minh.

1.4. Các dạng bài văn thuyết minh thường gặp

Trong chương trình học Ngữ văn từ lớp 8 – 12 thì có một số dạng bài văn thuyết minh thường gặp như:

– Thuyết minh về một vật dụng.

– Thuyết minh về một sinh vật.

– Thuyết minh về một phương thức ( như thuyết minh về cách làm món ăn, công cụ…)

– Thuyết minh về một danh lam thắng cảnh.

– Thuyết minh về một chuyên mục văn học hoặc một Author văn học.

– Thuyết minh về một phong tục, lễ hội dân gian…

– ….

2. Cách làm bài văn thuyết minh

2.1. Yêu cầu:

– Về bài viết: Những bài viết được nêu trong bài văn đòi hỏi phải khách quan, xác thực, thực dụng, hữu hiệu cho mọi người.

– Về cách thức: Ngôn từ trong văn bản thuyết minh cần được trình bày chuẩn xác, cụ thể, chặt chẽ & cuốn hút.

2.2. Bố cục căn bản của một bài văn thuyết minh:

– Mở bài: Giới thiệu về đối tượng cần thuyết minh.

– Thân bài: Trình bày các đặc tính về đối tượng; (giải thích lý do, nguồn gốc, kết cấu, liệt kê các phòng ban cấu thành, các mẫu mã, tác dụng, cách dùng, gìn giữ… của đối tượng. )

– Kết bài: Nhận xét về đối tượng với khả năng, vai trò vận dụng của nó trong thực tiễn.

Một số chẳng hạn minh họa:

Chẳng hạn 1: Thuyết minh về một danh lam thắng cảnh ở bản địa em.

Đề xuất: Ta có thể giới thiệu địa điểm, vị trí, những đặc điểm nổi trội nhất của danh lam thắng cảnh đó. Những giá trị văn hóa & kinh tế mà thắng cảnh đó đã đem đến.

Chẳng hạn 2: Thuyết minh về một văn bản mà em đã học

Đề xuất: Ta có thể chọn bất kỳ một bài thơ, bài văn nào đã từng học trước đây: Ta cần giới thiệu về Author, tác phẩm, bối cảnh sáng tác, bài viết, văn nghệ, thông điệp (hàm ý, bài học) rút ra được, …

Chẳng hạn 3: Thuyết minh về một vật dụng học hành mà em đang sử dụng

Đề xuất thuyết minh về cây viết bi: Ta cần giới thiệu về nguồn gốc, xuất xứ, kết cấu, phân loại, cách sử dụng, tác dụng, gìn giữ…

2.3 Dàn ý văn thuyết minh mẫu

2.3.1. Thuyết minh về một Author văn học

1. Mở bài: Giới thiệu tổng quan về Author thuyết minh.

2. Thân bài

α. Giới thiệu về cuộc sống Author

– Họ, tên thật, bút danh khác, năm (sinh – mất).

– Quê hương, gia đình, niên đại.

– Những yếu tố tác động tới sự nghiệp văn chương (tác động của gia đình, quê hương…).

– Những mốc lớn trong cuộc sống.

ɓ. Sự nghiệp sáng tác

– Các sáng tác chính.

– Quan niệm văn nghệ (sáng tác), đặc tính phong thái (nếu có).

– Bài viết chính trong các sáng tác.

– Rực rỡ về văn nghệ.

3. Kết bài: Cam kết địa điểm & đóng góp của Author trong nền văn học dân tộc.

Chẳng hạn minh họa

Xem Thêm  4 cách xóa danh sách Python • dữ liệu - cách xóa danh sách trong python

Đề bài: Thuyết minh về Author Nguyễn Du.

* Bước 1: Khám phá đề

– Đối tượng thuyết minh: Author Nguyễn Du

– Bí quyết làm bài: Thuyết minh

– Tư liệu: Đọc qua các bài viết về cuộc sống, sự nghiệp sáng tác của Nguyễn Du.

* Bước 2: Lập dàn ý

1. Mở bài: Giới thiệu tổng quan về Author Nguyễn Du.

2. Thân bài

α. Những nét chính về cuộc sống của Author Nguyễn Du

– Nguyễn Du (1765 – 1820), Tên chữ là Tố Như, biệt hiệu là Thanh Hiên.

– Quê hương: quê cha ở Hà Tĩnh; quê mẹ ở Bắc Ninh, bản thân Nguyễn Du lại ra đời & lớn lên ở đế cung Thăng Long. Nhờ đó, Nguyễn Du có điều kiện đảm nhận tinh hoa văn hóa của nhiều vùng miền khác nhau.

– Gia đình: Nguyễn Du sinh trưởng trong một gia đình đại quý tộc, nhiều người đỗ đạt, làm quan & có truyền thống về văn học. Đây chính là cái nôi nuôi dưỡng tài năng văn học của Nguyễn Du.

– Niên đại: Nguyễn Du sống vào cuối thế kỉ XVIII – đầu thế kỉ XIX, một công đoạn lịch sử đầy biến động với hai đặc điểm nổi trội là chính sách phong kiến viet nam khủng hoảng trầm trọng & trào lưu nông dân khởi nghĩa nổi lên khắp mọi nơi, đỉnh cao là trào lưu Tây Sơn. Yếu tố niên đại đã tác động sâu sắc tới ngòi bút của Nguyễn Du khi viết về hiện thực đời sống.

– Những mốc lớn trong cuộc sống:

+ Thời ấu thơ & niên thiếu: Nguyễn Du sống tại Thăng Long trong một gia đình phong kiến sang trọng. Nhưng mười tuổi đã mồ côi cha & sau đó ba năm thì mẹ ông cũng từ trần. Từ đó, Nguyễn Du sống với người anh cùng cha khác mẹ với ông là Nguyễn Khản. Trong thời gian này Nguyễn Du có điều kiện thuận tiện để dùi mài kinh sử, có dịp hiểu biết về cuộc đời xa hoa của giới quý tộc phong kiến.

+ Năm 1783, Nguyễn Du thi Hương đỗ tam trường & được nhận một chức quan nhỏ.

+ Năm 1789, nhà Lê sụp đổ, Nguyễn Du phải lánh về sống ở quê vợ & khởi đầu cuộc đời “mười năm gió bụi”.

+ Năm 1802, sau quãng thời gian sống chật vật, khốn khó ở các vùng quê khác nhau, Nguyễn Du ra làm quan dưới triều Nguyễn & từng giữ nhiều chức quan khác nhau.

+ Năm 1820, ông một lần nữa được cử đi sứ sang Trung Quốc nhưng chưa kịp đi thì từ trần.

ɓ. Sự nghiệp sáng tác

* Các sáng tác chính

– Sáng tác bằng chữ Hán: Gồm có ba tập thơ “Thanh Hiên thi tập”; “Nam trung tạp ngâm”; “Bắc hành tạp lục”.

– Sáng tác bằng chữ Nôm: Văn chiêu hồn, Truyện Kiều

* Đặc tính về bài viết & văn nghệ trong thơ văn của Nguyễn Du

– Bài viết: Tác phẩm của Nguyễn Du chan chứa trí não nhân đạo – một chủ nghĩa nhân đạo thống thiết, luôn nhắm đến thấu hiểu, bênh vực, truyền tụng & đòi quyền sống cho nhân loại, đặc biệt là người phụ nữ tài hoa mà bạc phận.

– Văn nghệ:

+ Thơ chữ Hán của ông đạt đến độ tài hoa, uyên thâm.

+ Sáng tác bằng chữ Nôm của ông đã đoạt đến đỉnh cao đặc sắc đã đóng góp phần trau dồi, làm giàu từ ngữ dân tộc & thể thơ truyền thống.

+ Về từ ngữ: Nguyễn Du đã có đóng góp lớn lao, khiến cho từ ngữ Tiếng Việt trở nên trong sáng, tinh tế & sung túc.

3. Kết bài: Nhận xét tổng quan về Author Nguyễn Du.

2.3.2 Thuyết minh về một tác phẩm văn học

1. Mở bài: Giới thiệu tổng quan về tác phẩm thuyết minh.

2. Thân bài:

α. Giới thiệu đôi nét về Author.

ɓ. Giới thiệu về bối cảnh sáng tác, xuất xứ, chuyên mục của tác phẩm.

ͼ. Bố cục & bài viết chính của từng phần.

– Note đi sâu vào bài viết chính của từng phần

{d}. Giá trị của tác phẩm

– Giá trị bài viết

– Giá trị văn nghệ

3. Kết bài: Cam kết lại địa điểm của tác phẩm trong nền văn học dân tộc.

Chẳng hạn minh họa:

Đề 1: Thuyết minh về tác phẩm “Đại cáo bình Ngô” của Nguyễn Trãi.

Xem Thêm  ID CSS và Bộ chọn Lớp - bộ chọn css theo id

* Bước 1: Khám phá đề

– Đối tượng thuyết minh: Tác phẩm “Đại cáo bình Ngô” của Nguyễn Trãi.

– Bí quyết làm bài: Thuyết minh

– Tư liệu: Tác phẩm “Đại cáo bình Ngô”

* Bước 2: Lập dàn ý

1. Mở bài: Giới thiệu tổng quan về tác phẩm “Đại cáo bình Ngô”.

2. Thân bài:

α. Giới thiệu về Author Nguyễn Trãi

– Nguyễn Trãi là nhà chính trị, nhà quân sự, nhà ngoại giao lỗi lạc, bậc người hùng dân tộc, danh nhân văn hóa toàn cầu. Song song ông còn là một nhà văn kiệt xuất, nhà thơ trữ tình sâu sắc.

– Nguyễn Trãi để lại cho đời một khối lượng tác phẩm khổng lồ: gồm nhiều chuyên mục khác nhau bằng chữ Hán & chữ Nôm.

– Tác phẩm chính luận tiêu biểu nhất là “Đại cáo bình Ngô”

ɓ. Cục diện chào đời, chuyên mục của tác phẩm “Đại cáo bình Ngô”

* Cục diện sáng tác

– Sau thời điểm quân ta đại thắng, diệt trừ & làm tan rã 15 vạn viện binh của giặc, Vương Thông buộc phải giảng hòa, rút quân về nước, Nguyễn Trãi thừa lệnh Lê Lợi viết “Đại cáo Bình Ngô”.

– “Đại cáo bình Ngô” có ý nghĩa trọng đại như một bản tuyên ngôn độc lập, được thông báo vào thánh Chạp, năm Đinh Mùi (tức đầu năm 1428)

* Chuyên mục: “Đại cáo bình Ngô” được viết theo chuyên mục cáo.

– Cáo là thể văn nghị luận có từ thời cổ ở Trung Quốc, thường được vua chúa hoặc thủ lĩnh dùng để trình bày một chủ trương, một sự nghiệp, tuyên ngôn một buổi lễ để mọi người cùng biết.

– Cáo có thể viết bằng văn xuôi hay văn vần nhưng phần đông được viết bằng văn biền ngẫu, có vần hoặc không có vần, thường có đối, câu dài ngắn không bó buộc, mỗi cặp hai vế đối nhau.

– Lời lẽ đanh thép, lí luận sắc bén, cấu tạo chặt chẽ, mạch lạc.

ͼ. Bố cục & bài viết chính từng phần

Bài cáo chia làm bốn phần:

* Phần 1: Nêu luận đề chính nghĩa làm nền tảng triển khai cho toàn thể bài viết bài cáo. Then chốt nhân nghĩa chính là yên dân & trừ bạo. Tuy nhiên, Author cam kết chân lí về nền độc lập dân tộc dựa theo các yếu tố: Nền văn hiến lâu đời; bờ cõi bờ cõi riêng; có phong tục tập quán & lịch sử, chính sách riêng

* Phần 2: Bản cáo trạng hùng hồn, đẫm máu về tội ác của kẻ địch

– Cáo giác mưu mô cướp nước ta của giặc Minh.

– Cáo giác chủ trương, chế độ cai quản vô nhân đạo của giặc Minh.

+ Tàn sát người vô tội: “Nướng dân đen… tai vạ”.

+ Bóc lột tàn bạo, dã man: “Nặng thuế… núi”.

+ Huỷ diệt môi trường sống: “Người bị ép… cây cỏ”.

– Tội ác của chúng chẳng sao kể hết:

“Độc ác thay trúc Lam Sơn không ghi hết tội

Dơ bẩn thay nước Đông Hải không rửa hết mùi”

* Phần 3: Bản hùng ca về cuộc khỏi nghĩa Lam Sơn:

– Công đoạn đầu: Author chăm chú khắc họa hình mẫu người người hùng áo vải Lê Lợi xuất thân từ “chốn hoan dã nương mình” nhưng có lòng yêu nước thương dân & căm phẫn giặc sâu sắc, hợp lí tưởng cao thượng:

“Ngẫm thù lớn há đội trời chung – Căm giặc nước thề không cùng sống”

– Công đoạn sau: Bản hùng ca về cuộc khởi nghĩa Lam Sơn:

+ Lúc đầu, nghĩa quân ta gặp nhiều khốn khó, thiếu thốn:

“ Khi Linh Sơn lương hết mấy tuần

Khi Khôi Huyện quân không một đội”

+ Nhưng nhờ có tấm chân tình yêu nước, có kế hoạch thích hợp nghĩa quân ta đã chuyển sang công đoạn phản công & giành thắng cuộc vang dội, giặc Minh thất bại thảm hại.

“Ngày mười tám, trận Chi Lăng, Liễu Thăng thất thế

Ngày hai mươi, Trận Mã An, Liễu Thăng cụt đầu

Ngày hăm lăm, bá tước Lương Minh bại trận tử vong

Ngày hăm tám, thượng thư Lí Khánh cùng kế tự vẫn.”

* Phần 4: Lời phát ngôn độc lập: Phát ngôn, cam kết với toàn dân về nền độc lập dân tộc, chủ quyền quốc gia đã được lập lại.

Xem Thêm  Bộ Python (Có Ví dụ) - cách xác định set trong python

{d}. Giá trị của tác phẩm

– Giá trị bài viết: Bản cáo trạng về tội ác của giặc Minh cũng là bản người hùng ca về cuộc khởi nghĩa Lam Sơn, bản tuyên ngôn độc lập lần thứ 2 của dân tộc.

– Giá trị văn nghệ:

+ Sự phối hợp hài hòa giữa yếu tố chính luận & yếu tố văn chương.

+ Cấu tạo mạch lạc, chặt chẽ; lập luận chặt chẽ, lí lẽ đanh thép, sắc bén.

– Sử dụng phối hợp nhiều giải pháp văn nghệ: liệt kê, thổi phồng, so sánh, đối lập…

→ “Áng thiên cổ hùng văn”

3. Tổng kết: Nhận xét địa điểm của tác phẩm trong nền văn học dân tộc.

Trên đây là một số đề xuất căn bản khi làm bài thuyết minh văn học. Mong ước qua bài viết này, các em sẽ có kĩ thuật thiết yếu để làm bài văn thuyết minh đạt thành tích cao nhất.

Nguồn: Cô Trần Thị Hồng Tuyên – Tổ Văn – THPT Tiên Lữ

3. Các phương thức thuyết minh:

Mong muốn có kiến thức để làm tốt bài văn, người viết phải xem xét, khám phá sự vật, hiện tượng cần thuyết minh, nhất là phải chớp được được bản chất, đặc thù của chúng, để tránh sa vào trình bày các dấu hiệu không tiêu biểu, không trọng yếu.

Để bài văn thuyết minh có tính thuyết phục, dễ hiểu, minh bạch, người ta có thể sử dụng nhiều phương thức thuyết minh:

– Bí quyết nêu khái niệm, giải thích: Sử dụng kiểu câu trần thuật có từ “là” nhằm giới thiệu, giải thích hoặc khái niệm về các vấn đề liên quan tới đối tượng thuyết minh.

– Bí quyết liệt kê: Liệt kê các đặc tính, thuộc tính,… của đối tượng thuyết minh theo một trình tự khẳng định nhằm phân phối cho người xem, người nghe cái nhìn toàn cảnh về đối tượng.

– Bí quyết nêu chẳng hạn: Đặt ra các chẳng hạn thực tế, sinh động chuẩn xác & rõ ràng và cụ thể, có công dụng thuyết phục cao, khiến cho người xem tin cậy.

– Bí quyết dùng số liệu (con số): Dùng những con số xác thực, có công dụng làm minh bạch vấn đề nhanh nhất, thực tiễn nhất mà lại có sức thuyết phục nhất.

– Bí quyết so sánh: Sự so sánh đối tượng thuyết minh với những đối tượng khác theo từng góc cạnh giúp bài văn trở nên rõ ràng và cụ thể hơn.

– Bí quyết phân loại, nghiên cứu: So với những loại sự vật, đối tượng thuyết minh phong phú thì ta có thể chia đối tượng ra từng loại, từng phần theo đặc tính riêng của đối tượng thuyết minh để trình bày sẽ bảo đảm tính khách quan.

4. Các yếu tố hòa lẫn của phương pháp diễn đạt khác:

4.1. Sử dụng một số giải pháp văn nghệ:

Để bài văn thuyết minh được sinh động, cuốn hút hơn thì tất cả chúng ta có thể sử dụng thêm một số giải pháp văn nghệ. Một số giải pháp văn nghệ thường dùng trong văn bản thuyết minh là: kể chuyện, tự thuật, hội thoại theo lối ẩn dụ, nhân hoá, các cách thức vè & diễn ca,…

Các giải pháp văn nghệ cần được sử dụng phù hợp, đóng góp phần làm nổi trội đặc tính của đối tượng thuyết minh & gây hứng khởi cho người xem.

4.2. Sử dụng yếu tố diễn đạt:

Yếu tố diễn đạt là những yếu tố của hiện thực khách quan trong đời sống. Chúng có hình ảnh, đường nét, màu sắc, tiếng động, hình khối, mùi vị,… rất rõ ràng và cụ thể mà giác quan nhân loại có thể cảm nghĩ được. Yếu tố diễn đạt hay được sử dụng trong văn bản văn nghệ để xây dựng hình mẫu văn nghệ.

Để một bài văn thuyết minh rõ ràng và cụ thể sinh động hơn thì việc phối hợp & sử dụng yếu tố diễn đạt là vô cùng thiết yếu. Nó có công dụng khiến cho đối tượng cần thuyết minh được nổi trội, ấn tượng.

Trên đây là những thông tin căn bản mà bạn cần phải ghi nhớ khi áp dùng vào làm một bài văn thuyết minh, chúc các bạn sẽ có cho mình những bài văn hay cho mình!

Huyền Chu (Đo đạc)

Viết một bình luận